Zoeken

Willekeurige foto

Egypt Ring

Deze website maakt deel uit van Egypt Ring.
This website is part of Egypt Ring.
Egypt Ring
 
 
Egyptologisch Nieuws september 2008 PDF Afdrukken E-mailadres
dinsdag, 30 november 1999 01:00

Het valt niet mee om voor deze rubriek een selectie te maken uit alle ontwikkelingen in en rondom Egypte. Zo valt er veel te vertellen over de vondsten in Deir el-Bersjeh, is Toetanchamon uiteraard wederom volop in het nieuws, gebeurt er van alles in het Dal der Koningen, staan de indrukwekkende opgravingen in Kom el-Hettan uitgebreid in de belangstelling, zou het beroemde Labyrint van Hawara teruggevonden zijn, komt het 'Guardian's Spotlight' interview met Zahi Hawass ter sprake en is er weer veel museum nieuws. Om die reden is het Egyptologisch Nieuws deze maand wat gegroeid.

Kom el-Hettan, de plek waar Amenhotep III's Tempel van Miljoenen Jaren gestaan heeft, is sinds vele eeuwen vooral beroemd vanwege de Kolossen van Memnon die tot voor kort vrijwel de enige - en tegelijk zeer imposante - zichtbare restanten van dit enorme tempelcomplex vormden. Toch weet men al heel wat jaren dat er meer te vinden moet zijn in de bodem rondom deze enorme beelden en sinds een aantal jaren is men dan ook bezig met opgravingen.
In het opgravingseizoen van 2007-2008 (het tiende seizoen alweer) heeft de missie van het 'Colossi of Memnon and the Amenhotep III Temple Conservation Project', bestaande uit 12 Egyptische en Europese experts geleid tot een aantal spectaculaire vondsten!
In maart maakte het team, onder leiding van de Armeense Hourig Sourouzian, bekend een 3,6 meter hoog kwartsieten beeld te hebben gevonden van (hoogstwaarschijnlijk) koningin Tiye, echtgenote van Amenhotep III en een zeer invloedrijke dame. Het beeld, aangetroffen nabij de tweede pyloon van de tempel, vormt echter slechts een onderdeel van een veel groter beeld van Amenhotep III zelf. Omdat bij het opgraven al snel bleek dat dat deel van het beeld zeer zwaar beschadigd is, was de verrassing des te groter dat de beeltenis van Tiye nog zo mooi bewaard gebleven is.
Daarnaast trof men ook nog een tweetal sfinxen met de beeltenissen van de koning en koningin en een groot aantal granieten beelden van de godin Sechmet aan.

Klik op de titel van dit artikel of op de knop 'Lees verder...' hieronder om de rest van het nieuws te lezen.

In april wist minister van Cultuur Farouk Hosni de pers te vertellen dat hij verwacht dat 2 van de 4 gevonden kolossale (ca. 15 meter hoge), rood kwartsieten beelden van Amenhotep III volgend jaar opgericht en toegankelijk voor het publiek zullen zijn, als onderdeel van een soort openlucht museum. Over een jaar of 5 moeten hier ook de (tot dusver) 84 Sechmet-beelden te zien zijn.
Omdat het origineel in het British Museum van Londen staat, heeft men een replica van het kolossale hoofd van een beeld van de koning gemaakt van glasvezelmateriaal. De replica is beschilderd om zoveel mogelijk op het origineel te lijken en is in september op de romp van het inmiddels opgerichte beeld geplaatst.

In januari tekenden de Zwitserse president Pascal Couchepin en de Egyptische minister van Cultuur Farouk Hosni een memo dat de samenwerking tussen de twee landen moet verbeteren waar het gaat om het teruggeven van gestolen artefacten. Als bewijs van goede wil zegde de Zwitserse president toe maar liefst 1.000 voorwerpen terug te geven aan Egypte. Een van die voorwerpen is het oog van een beeld van Amenhotep III dat in de loop van het jaar in het beeld zou worden terug geplaatst. Onbekend is welk beeld het precies betreft.
Het oog - 50cm in lengte - is in 1970 gevonden in de tempel van Amenhotep III te Kom el-Hettan. En 2 jaar later gestolen tijdens een brand. Via een Amerikaanse handelaar kwam het bij Sotheby's terecht waar het in handen kwam van een Duitse handelaar die het enkele jaren geleden weer aan het Basler Antikenmuseum uitleende. In september verschenen berichten in de pers dat het oog nog altijd in Zwitserland is, maar in oktober aan Egypte overgedragen zal worden.

In een lange geschiedenis van dubieuze persberichten kwam ook recentelijk het bericht dat in Lahun 'de grafkamer en grafkist van koning Senwosret II' zou zijn gevonden door een team van Egyptische archeologen. Dat is opmerkelijk nieuws, omdat deze al in 1890 gevonden zijn. Verder meldt men de vondst van fragmenten van een houten boot, vaatwerk voorzien van hierogliefen, en enkele graven en skeletten uit de Ptolemeaische en Romeinse Tijd.
Wellicht dat dit dan ook de werkelijke ontdekking is.

Even dubieus is het volgende. Het is waarschijnlijk nieuwe opleving van oud nieuws (voorjaar 2006) zoals helaas wel vaker gebeurt in de (internet)media, maar ik wilde het u toch niet onthouden: een Egyptisch opgravingteam heeft in de Ain Shams regio van Cairo de restanten aangetroffen van een tempel uit de tijd van Ramses II, zo meldde het MENA persbureau halverwege september. Niet alleen vond men reliefblokken met de naam van de beroemde farao, maar ook restanten van een enorm beeld van hem.
Nogmaals: een dergelijke ontdekking werd begin 2006 ook al aangekondigd, dus de nieuwswaarde van dit bericht is onduidelijk.

Een team geofysici van NRIAG (National Research institute of Astronomy and Geophysics, Helwan, Egypt) met steun van de universiteit van Gent en geinitieerd en gefinancierd door de Belgische kunstenaar Louis De Cordier claimt het legendarische labyrint van Hawara ontdekt te hebben.
Met moderne technieken scande men in het voorjaar van 2008 een gebied van 150m bij 100m aan de rechterzijde van het Bahri Wahbi kanaal en een gebied van 80m bij 100m aan de linkerzijde. Daarbij ontdekte men op5 tot5 meter diepte grote hoeveelheden tichelstenen muren zonder duidelijk patroon, vermoedelijk uit Ptolemeaische of Romeinse Tijd. In deze perioden zou het labyrint gebruikt zijn als algemene begraafplaats. Onder deze tichelstenen laag trof men een enorme, vlakke steenlaag aan, die al door Flinders Petrie in 1888 beschreven was als het fundament van het labyrint. Daaronder echter stuitte men op een diepte van 8 tot 12 meter op een reusachtig, roosterachtig patroon van een harde steensoort, zoals graniet.
Het team acht het zelfs mogelijk dat het labyrint ongehinderd onder het kanaal door loopt.
Helaas staat het zilte grondwater hier de laatste decennia dermate hoog, dat het labyrint, mocht het daar inderdaad om gaan, bijna geheel onder water ligt. Het team dringt dan ook aan op spoedige acties om het grondwaterniveau te beteugelen en het enorme monument op te graven.
Mede gezien de onarcheologische achtergrond van De Cordier zijn de missie en diens resultaten op het nodige scepsis gestuit.

Tijdens een veelbesproken interview van 'Guardian's Spotlight' met Zahi Hawass sprak laatstgenoemde over een aantal bijzondere vondsten die nog niet officieel bekend gemaakt zijn. Zo zou de SCA in Sakkara de piramide van een koningin van Teti (I?) hebben gevonden, samen met enkele andere tot nog toe onbekende graven in Sakkara. Meer details zijn helaas nog niet bekend.

Zoals u wellicht al weet, is de SCA in samenwerking met ARCE (American Research Center in Egypt) bezig om de sfinxenlaan tussen de tempels van Karnak en Luxor op te graven. De opgravingen worden uitgevoerd door de Salvage Archaeology Field School, onder deskundige leiding van Mark Lehner. De Field School wordt gevormd door 30 SCA trainees, aangestuurd door 16 Egyptische en 16 buitenlandse opzichters en specialisten op gebieden zoals epigrafie, archeobotanie en zooarcheologie.
Het bestaan van de sfinxenlaan, die gemarkeerd wordt door honderden sfinxbeelden, is altijd bekend geweest maar in de loop der eeuwen grotendeels onder het zand verdwenen. In een ambitieus streven om van Luxor en Karnak een enorm openluchtmuseum te maken, is men dus bezig de sfinxenlaan weer op te graven. Hierbij zijn de laatste jaren al vele tientallen sfinxen aan het licht gekomen, maar ook andere voorwerpen, zoals een zandstenen blok met de naam van Cleopatra er op.
Om deze opgraving mogelijk te maken in het centrum van de stad zijn al vele huizen en een politiestation gesloopt. Ook voor de ingang van het Amoncomplex van Karnak heeft men veel moderne bouwwerken gesloopt om er een groot plein, een bezoekerscentrum en winkeltjes te bouwen.

Harco Willems en zijn team hebben een vruchtbaar seizoen (voorjaar 2008) achter de rug in Deir el-Bersjeh (zie ook de lezing van 23 september bij het Huis van Horus).
Op de noordelijke zijde van de wadi en-Nechleh is men bezig geweest de restanten van het graf van Ahanacht I (zie foto hiernaast) te stabiliseren. Tevens heeft men aan het westelijke deel van dit plateau een aantal grafputten onderzocht. Twee daarvan zijn hoogstwaarschijnlijk uit het Oude Rijk. In het vorige seizoen heeft men daar ook al enkele grafschachten van gevonden. Behalve grafgiften trof men ook menselijke resten aan. Het lijkt er dus op dat dit gebied een begraafplaats voor Oude Rijks elite is geweest.
Deze ontdekking was de aanzet om de nabij gelegen begraafplaats van Al Sheikh te onderzoeken. Het is nu zeker dat hier een steenhouwerij was gevestigd die banden had met de calciet groeve 4 km verderop in de Wadi Zabayda. De steenhouwerij was intensief in gebruik in de tijd van koning Choefoe en de nederzetting die hiervoor gesticht was, bevatte een bakkerij waar men op industriele schaal brood produceerde. De site was ook intensief in gebruik in de periode tussen het midden van het Nieuwe Rijk en de Derde Tussentijd. Er zijn zelfs aanwijzingen dat hier calcieten reliefs in Amarna stijl geproduceerd werden, evenals kralen, amuletten en scarabeeen.

Het Amenmesse Project, dat enkele jaren geleden KV63 in het Dal der Koningen ontdekte, zal na een roerige en onzekere periode, waarschijnlijk in december verder gaan met de werkzaamheden. Behalve verder onderzoek aan en conservatie van de objecten die in KV63 zijn aangetroffen, zal men ook de werkzaamheden in KV10 (Amenmesse) hervatten.

Spaans archeoloog Myriam Seco start binnenkort met een (fotografische) survey van het tempelcomplex van Toetmoses III aan de Thebaanse westoever, zo werd in september bekend gemaakt. Omdat daar tot dusver maar weinig onderzoek is verricht, schat Seco de kans groot in dat op deze site nog vele bijzondere ontdekkingen te doen zijn. Gesponsord door het oliebedrijf Cepsa voor de duur van minimaal 3 jaar zal het team - bestaande uit mensen uit Egypte, Libanon, Brazilie, Japan, Duitsland en uiteraard Spanje - zich in eerste instantie vooral richten op een globale verkenning van het terrein, gevolgd door consolidatie van de restanten van de pyloon en de tichelstenen muren.

Er wordt druk gespeculeerd over de mogelijke vondst van maar liefst twee nieuwe 'graven' in het Dal der Koningen. Zahi Hawass maakte in het vroege voorjaar van 2008 bekend al enkele maanden bezig te zijn met opgravingen tussen KV8 (Merenptah) en KV7 (Ramses II), in de hoop het graf van Ramses VIII te vinden. Het team wordt geleidt door Afifi Rohiem en heeft al vrij snel diverse graffiti (her)ontdekt, onder meer van de bekende vizier Oeserhat. Ten zuiden van KV8 vond men de mogelijke ingang van een graf, en ten noorden trof men uitgehakte traptreden in de wand van de wadi aan die eerst omhoog lopen en vervolgens naar beneden om te eindigen in een put.
Er is echter veel onduidelijkheid over deze vondsten en de sporadische, vage uitlatingen van Hawass maken het er niet duidelijker op. In zijn enthousiasme heeft hij de twee ingangen al bestempeld als KV64 en KV65! In oktober zal men de opgravingen hervatten.

Eveneens in het Dal der Koningen is de opgraving van de lange, diepe gang in het graf van Seti I. Deze mysterieuze tunnel is een uniek element van dit toch al interessante graf, maar nooit eerder grondig onderzocht. Op initiatief van Hawass is een Egyptisch team, onder leiding van Dr. Tarek El Awady bezig de tunnel te exploreren. Hierbij zijn al diverse voorwerpen aan het licht gekomen, zoals faience en houten shabti's, waarvan een de naam van Seti draagt. Ook zijn restanten van aardewerk met Seti's naam gevonden.

Toen de SCA eind 2007 bekend maakte dat het de mummie van Toetanchamon uit de sarcofaag zou halen en in een apart display zou leggen, deed dit nogal wat stof opwaaien. De mummie zou in het nieuwe display beter beschermd zijn tegen invloeden van vocht en temperatuur. Ook stelt het de bezoekers van het graf in staat de koning met eigen ogen te zien, wat tot dan toe onmogelijk was. Wel zouden slechts een beperkt aantal mensen worden toegelaten en zou het graf iedere dag tussen 12:00 en 14:00 uur gesloten zijn om het 'op adem' te laten komen.
Des te opmerkelijker was het dat de SCA nog diezelfde week wereldkundig maakte dat het het graf in het voorjaar van 2008 zou sluiten om het te kunnen conserveren! Lange tijd bleef het stil, tot Zahi Hawass in het interview van 'Gaurdian's Spotlight' liet weten dat het graf gewoon geopend blijft, tenzij het Getty Conservation Institute (GCI) tot de conclusie komt dat het graf toch echt dicht moet.
Deze is ingeschakeld om een grondige studie te doen naar de conservering van het graf.
Sinds de ontdekking van het beroemde graf van Toetanchamon zijn er al twijfels over de staat van het monument. Zo zijn er op de weinige gedecoreerde wanden vele donkere vlekjes te zien en weet men tot op heden niet hoe dit veroorzaakt wordt.
Het GCI heeft veel ervaring op dit gebied en is vooral bekend om hun werk in het waarschijnlijk even beroemde graf van Nefertari in het Dal der Koninginnen.

Vorige maand vertelde ik u over het onderzoek naar de 2 kinderlijkjes uit het graf van Toetanchamon. Hoewel de resultaten van dit onderzoek nog tot december op zich laten wachten, werd er deze maand al opmerkelijk nieuws over naar buiten gebracht. Dr. Robert Conolly, docent Antropologie van de afdeling Human Anatomy and Cell Biology aan de universiteit van Liverpool en werkzaam aan het mummieproject van de SCA, vertelde de media tijdens de conferentie 'Pharmacy and Medicine in Ancient Egypt' aan de universiteit van Manchester op 1 september jl. dat de resultaten tot dusver wijzen op een directe verwantschap aan Toetanchamon. Sterker nog, volgens Dr. Connelly - die 1 van de mummies al in 1979 onderzocht op bloedgroep - vormen de 2 kinderen een tweeling, ook al is er een aanzienlijk groter dan de ander. Dit zou verschillende, doch zeldzame oorzaken kunnen hebben.
Mochten de twee inderdaad tweelingen zijn, dan maakt dit Toetanchamon's jonge echtgenote, Anchesenamon, waarschijnlijker als moeder.

Een delegatie van de SCA zal binnenkort naar Londen afreizen om 70 objecten in het Petrie Museum te onderzoeken. Dit zal moeten uitwijzen of de objecten (bestaande uit fragmenten van vaatwerk) uit Egypte zijn gesmokkeld. De leiding van het museum heeft al aangegeven de artefacten te zullen teruggeven aan Egypte, mochten deze gestolen blijken.

Het heeft een slordige 513.400 euro gekost, maar het nieuwe 'Rosetta Museum' is eindelijk klaar. Het museum, genoemd naar de stad waarin het zich bevindt, zal in de komende week geinaugureerd worden door Farouk Hosni. Behalve het museum zijn ook een aantal lokale monumenten gerestaureerd met het geld.
Waarschijnlijk is dat dit nieuwe museum een en dezelfde is als het 'Rosetta National Museum', ook bekend als het 'Rashid City National Museum', dat al in 2006 de deuren heropende na een jarenlange restauratie. Onduidelijk voor ondergetekende is echter wat er in dat geval werkelijk 'nieuw' is aan het museum.

Veel ophef was er de afgelopen weken over de plannen voor de bouw van een heus onderwatermuseum in de Oostelijke haven van Alexandrie. Hoewel gepresenteerd als een nieuw idee, zijn de plannen hiervoor al in 2007 bekend gemaakt. Nieuw is echter dat de plannen een stuk concreter zijn geworden met de betrokkenheid van UNESCO en het ontwerp van de Fransman Jacques Rougeri, die ook verantwoordelijk is voor de haalbaarheidsstudie omtrent dit ambitieuze plan. Het museum zal waarschijnlijk bestaan uit 3 delen: een deel op land met voorwerpen die men reeds uit het water gehaald heeft; een of meerdere onderwater tunnels; en aan het einde hiervan een of meerdere grote, ronde ruimtes met in het midden - in een enorme, verticale cilinder - de monumenten in situ. Het ontwerp toont zo'n verzonken ruimte als getooid met 4 gigantische, glazen felluca-zeilen.
Hoewel het water in de Oostelijke haven niet diep is (slechts 5 tot 6 meter), zal de bouw van het museum de nodige obstakels moeten overwinnen. Zo is het water door intensieve vervuiling erg troebel en schadelijk voor de monumenten.

Het British Museum in Londen herbergt vele egyptologische schatten. Enkele van de beroemdste hiervan zijn de wanddecoratie uit het (inmiddels verloren) graf van Nebamon, een ambtenaar van de Amon-tempel van Karnak. De levendige en kleurrijke jacht- en muziektaferelen spreken velen tot de verbeelding. De elf grote fragmenten zijn in de jaren 1820 in het bezit gekomen van het British Museum en zijn tot de jaren 1990 voortdurend te zien geweest. Daarna heeft men de fragiele decoraties aan een grondige restauratie onderworpen. De originele kasten van hout en glas zijn verwijderd, evenals het pleister waarin de afbeeldingen destijds gevat zijn.
De wanddecoraties uit het graf van Nebamon zijn - samen met een geleend exemplaar uit het Aegyptisches Museum van Berlijn en een slordige 150 andere objecten - vanaf 2 december weer te zien in zaal 61 van het museum.

Laatst aangepast op maandag, 15 februari 2010 01:05