Zoeken

Willekeurige foto

Egypt Ring

Deze website maakt deel uit van Egypt Ring.
This website is part of Egypt Ring.
Egypt Ring
 
 
Egyptologisch nieuws februari 2011 PDF Afdrukken E-mailadres
zondag, 30 januari 2011 14:11

Algemeen

Het Egyptologisch nieuws van februari is uiteraard sterk beïnvloed door de Egyptische revolutie. Vele opgravingsteams hebben de werkzaamheden gestaakt of nooit aangevangen. Daardoor is er weinig nieuws ‘uit het veld’. Over de gevolgen van de revolutie voor de Egyptische antiquiteiten leest u uiteraard wel veel in deze editie van het Egyptologisch Nieuws.
 
Op 17-02 bevestigde het Ministerie van Antiquiteiten (MvA) dat er tijdens de Egyptische revolutie door het hele land geplunderd en illegaal opgegraven is. Veel meer details werden er echter niet bij genoemd. Wat bekend is, leest u hieronder in de andere hoofdstukken.
 
Blue Shield (een organisatie voor de bescherming van monumenten tijdens crises) heeft tussen 13-02 en 16-02 een aantal belangrijke archeologische sites in en rond Cairo bezocht om de schade op te nemen. Het rapport en vele foto's kunt u hier vinden. Het komt in feite neer op een bevestiging van andere officiële berichten.
 
Zoals aangekondigd zijn op zondag 20-02 vrijwel alle Egyptische monumenten heropend. Dat wil zeggen, de monumenten die voor de Egyptische revolutie ook open waren. Nog niet alle musea zijn open; enkel de 6 bekendste musea, zoals het Egyptisch Museum in Cairo en het Nubisch Museum in Aswan.
 

Noord Egypte

In januari, vlak voor de Egyptische revolutie, werd bekend gemaakt dat er in het dorp Abu Yasseen in de provincie Sharqiya in de Nijldelta drie mummiekisten zijn gevonden bij graafwerkzaamheden voor de aanleg van een rioolleiding.
Twee kisten waren zwaar beschadigd. Onduidelijk is of dit het gevolg was van de werkzaamheden. Behalve de kisten zijn er ook andere artefacten gevonden, maar afgezien van een foto waarop drie vazen te zien zijn, zijn hier geen details over bekend. De belangrijkste voorwerpen zijn door het toenmalige Ministerie van Cultuur (nu Ministerie van Antiquiteiten) meegenomen naar de provinciehoofdstad Zagazig. Hierbij ontstond een schermutseling tussen de ambtenaren en de arbeiders, omdat laatstgenoemden een deel van de vondst opeisten.
 
In Tell-Basta (Boebastis) zijn tijdens de revolutie verschillende dieven aangehouden, zo werd op 17-02 bekend gemaakt door het MvA.
Op 17-02 bevestigde de SCA dat er in Saqqara en Aboesir wel degelijk geplunderd is. Het graf van Hetep-Ka in Saqqara is opengebroken en de schijndeur en losse voorwerpen die in het graf waren opgeslagen, zijn meegenomen. In Aboesir is het graf van Rahotep geplunderd. Hierbij is een fragment van de schijndeur meegenomen. Daarnaast zijn er ook vele magazijnen geplunderd, waaronder een magazijn vlakbij de piramide van Teti en een magazijn van de Cairo University.
 
Uit foto's en een verslag van Blue Shield op 18-02 (zie 'Algemeen') blijkt dat het graf van Maya in Saqqara wel tekenen van vandalisme vertoont (opengebroken sloten en losse rommel op de grond), maar er lijkt niets gestolen of beschadigd te zijn.
Uit hetzelfde verslag blijkt dat de deuren van de mastaba van de Twee Broers, die van Kagemni en die van Nefer, opengebroken zijn, maar op het eerste gezicht zijn ze niet beschadigd. De deuren zijn later weer dichtgelast door bewakers.
 
Op 12-02 maakte Hawass bekend dat er de vorige nacht ingebroken is in een magazijn met de naam ‘De Morgan’, in Dasjoer. Hierin zijn reliëfblokken en kleinere voorwerpen opgeslagen.
Op 14-02 meldde Hawass dat er op 13-02 opnieuw is ingebroken in dit magazijn. Hierbij werden de bewakers vastgebonden. De dieven zouden 8 amuletten hebben meegenomen. Uit foto's en een verslag van Blue Shield (zie 'Algemeen') blijkt dat op 14-02 deuren en ramen van het magazijn zijn dichtgemetseld in een poging om het tegen verdere plunderingen te beschermen. Duidelijk is wel dat er op grote schaal is geplunderd.
 

Midden Egypte

Op 17-02 maakte de SCA bekend dat er in Lisht is geprobeerd te plunderen, maar deze pogingen zijn verijdeld.
 

Zuid Egypte

Op woensdagnacht 23 februari hebben plunderaars geprobeerd om het zes meter lange granieten beeld uit de zuidelijke steengroeve bij Aswan te stelen. Het onvoltooide beeld ligt half begraven onder het zand en stelt volgens de persberichten Ramses II voor in de verschijningsvorm van Osiris. De plunderaars probeerden met elektrische boren en scheppen het beeld los te halen, om het vervolgens mee te nemen. Opmerkelijk, omdat het beeld ca. 160 ton weegt. Lokale opzichters zagen wat er gaande was en riepen onmiddellijk de hulp in van archeologen en beveiligingspersoneel. Zij betrapten de plunderaars op heterdaad. Behalve het Osirisbeeld zijn er naar verluid ook andere voltooide beelden en een Grieks-Romeinse badkuip in de granietgroeve. Volgens het Egyptische Ministerie van Antiquiteiten zijn er al geruime tijd plannen om de groeve toegankelijk te maken voor toerisme. Toen ondergetekende in november 2010 het beeld opzocht, was hier echter nog niets van te merken.
 

Buiten Egypte

Terwijl de meeste opgravingen in Egypte zijn stopgezet of gepauzeerd door de recente onrust in Egypte, wordt er in Soedan gewoon door gegraven.
Zo heeft een team van het British Museum een succesvol seizoen afgesloten in Amara West. Behalve de 'gebruikelijke' vondsten vond het team in een grote kamer van een huis de afdruk van een voet. De afdruk is van een volwassen persoon die minstens 3100 jaar geleden door de toen nog natte klei liep. Hoewel zeker niet uniek, is een dergelijke vondst toch heel bijzonder, omdat het 'je meer direct raakt,' aldus Neal Spencer.
 
Een archeologisch team van het Tsjechische Náprstek Museum heeft eveneens een succesvol seizoen afgesloten in Soedan. Het team van Pavel Onderka heeft onderzoek gedaan naar de 'kleine tempel' in Wad ban Naqa, een belangrijke site uit de Meroïtische tijd. Deze tempel dateert waarschijnlijk van rond het begin van de jaartelling en was in gebruik tot aan de ondergang van het koninkrijk van Meroë in de vierde eeuw n.Chr. De tempel was waarschijnlijk gewijd aan Apedemak of Sebioemeker, die allebei zeer belangrijke Nubische goden waren  met een leeuwenkop. Als zou blijken dat de tempel aan Sebioemeker is gewijd, dan is dit het eerst bekende heiligdom voor deze god.
Het team onderzocht tevens een mysterieus cirkelvormig bouwwerk. De restanten van het gebouw vormen een perfecte cirkel met een diameter van 27 meter. Lange tijd deden twee theorieën de ronde over de functie van het bouwwerk: een graansilo, of een heiligdom naar uniek ontwerp. Het team concludeert op basis van de eerste vondsten dat het bouwwerk een religieuze rol had. Komende herfst zet het team de werkzaamheden voort.
 

Museum nieuws

Het volledige rapport van alle gestolen voorwerpen uit het Egyptisch Museum in Cairo is nog niet klaar, maar gelukkig zijn een aantal (delen van) voorwerpen alweer terecht:
  1. Verguld houten beeld van Toetanchamon die door een godin wordt gedragen. --> Delen van het beeld zijn op dinsdag 15-02 teruggevonden: stukjes van de godin Menkaret (zelf). Toetanchamon zelf ontbreekt nog.
  2. Kalkstenen beeld van Achnaton die een offertafel vasthoudt (37cm hoog). --> Hawass bevestigde op 16-02 dat dit beeld hetzelfde is als het eerder vermelde 'licht beschadigde beeld van Achnaton'. Hawass zegt destijds verkeerd geïnformeerd te zijn geweest. Het beeld werd in werkelijkheid dus vermist, maar op 17-02 maakte de SCA bekend dat het teruggevonden is door een 16-jarige jongen. Hij vond het beeld naast het museumterrein, vlakbij een prullenbak. Hij nam het vervolgens mee naar huis en liet het aan zijn moeder zien, die zijn oom opbelde, een professor bij de American University in Cairo. Toen hij het beeldje zag, heeft hij contact met het museum opgenomen en het op 17-02 overgedragen. Het beeldje is in goede staat. Alleen de offertafel was losgeraakt; die is op de vloer in het museum gevonden.
  3. 11 Houten sjabtie beeldjes van Yoeya. --> één sjabtie werd op 14-02 teruggevonden op de grond in het museum.
  4. Hartscarabee van Yoeya. --> Dit voorwerp werd op 14-02 teruggevonden op het museumterrein, aan de westzijde.
  5. Op 14-02 werden op het museumterrein stukken van een Nieuwerijks mummiekist teruggevonden. Deze was eerder nog niet als vermist opgegeven. Mogelijk betreft het een stuk van de beschadigde kist waar eerder over gesproken werd door het MvA.
Toeristen weten het Egyptisch Museum weer te vinden. Op maandag 21-02 bezochten zo'n 2000 Egyptenaren en 100 buitenlandse toeristen, waaronder Nederlanders, het museum. Zij werden met bloemen ontvangen door vrijwilligers.
Het beeldje van Toetanchamon op de rug van een panter is volledig gerestaureerd. Aan veel andere beschadigde voorwerpen wordt nog gewerkt. De beloofde 5 dagen hebben ze dus niet gehaald, en dat is waarschijnlijk maar goed ook.
De politie heeft niet kunnen achterhalen wat er precies gebeurd is op die noodlottige dag dat er in het Egyptisch Museum werd ingebroken. De eerdere reconstructie waarin slechts één plunderaar het museum wist binnen te dringen is inmiddels bijgeschaafd, hoewel fysieke bewijzen van de aanwezigheid van meerdere plunderaars niet gevonden zijn. Toch is dit wel gebeurd, aangezien de reeds bekende plunderaar (een man uit de Fayoem) opgepakt werd toen hij het museum via de westelijke ingang wilde ontvluchten en er toch nog zeker 18 voorwerpen uit het museum meegenomen zijn. Onduidelijk is hoe die diefstal precies heeft plaatsgevonden, zeker omdat wel duidelijk is dat de plunderaars zeer ongeorganiseerd te werk zijn gegaan en beeldjes van onschatbare waarde achteloos weg hebben gegooid op de grond buiten het museum. Waarschijnlijk waren de andere plunderaars ook via het dak het museum binnengedrongen, maar hoe zij het museum verlaten hebben, is onbekend.
Aan een complete inventarisatie, waaruit moet blijken wat er precies is meegenomen uit het museum, wordt nog gewerkt.
 
Het Memphis museum en de bijhorende magazijnen zouden uitvoerig zijn geplunderd volgens vroege berichten, waarbij Hawass geciteerd zou zijn, maar deze ontkent dit stellig. Het Memphis museum en de magazijnen zijn geen doelwit geweest. Uit foto's en een verslag van Blue Shield op 18-02 (zie 'Algemeen') blijkt dat het Memphis Museum niet (of niet zichtbaar) geplunderd is. De bijhorende magazijnen zijn echter niet onderzocht.
 

Ander nieuws

Op maandag 14 februari hebben 150 jonge archeologen geruime tijd gedemonstreerd voor het hoofdkantoor van het voormalige SCA, nu Ministerie van Antiquiteiten. Deze ongekende protesten waren een nasleep van de massale demonstraties die dagen ervoor hadden geleid tot de val van Mubarak als president. De demonstrerende archeologen klaagden over corruptie en vriendjespolitiek binnen het ministerie. Ook zouden velen van hen slechts € 50,- per maand verdienen met contracten van drie maanden. Het is voor het eerst dat SCA-werknemers openlijk in grote getalen in actie komen. Velen eisten het onmiddellijke aftreden van minister Zahi Hawass. Hawass reageerde op de acties met de belofte om meer geld te vinden voor salarissen en sociale voorzieningen. Een week na de protesten pronkte Hawass op zijn Facebook-profiel met foto's waarop te zien zou zijn dat demonstranten tijdens een overleg met hem hun excuses aanbieden. Weer enkele dagen later lichtte hij deze foto's toe op zijn blog, doorspekt met wat eigenlijk alleen omschreven kan worden als propaganda.
 
Jacqueline Finch, als Egyptoloog verbonden aan de University of Manchester, kwam onlangs in het nieuws omdat ze 'ontdekte' dat oud-Egyptische teenprothesen waarschijnlijk daadwerkelijk gebruikt zijn. Finch maakte reconstructies van twee teenprothesen: de zogenaamde 'Greville Chester teen' en een teen van de priestersdochter Tabaketenmoet.
Ze vond twee vrijwilligers met een ontbrekende rechter grote teen en liet hen de prothesen testen. Beiden concludeerden dat de prothesen uiterst effectief en zelfs tamelijk comfortabel zijn.
De Greville Chester grote teen is zo'n 2600 jaar oud, is gevonden in Luxor en is vervaardigd uit kartonnage. Een uitsparing heeft mogelijk een kunstmatige teennagel bevat. De reproductie werd door Finch zelf gemaakt met lijm van konijnenhuid en linnen met ongeveer dezelfde samenstelling als het origineel.
De kunstmatige grote teen van Tabaketenmoet (950 - 710 v.Chr.) werd in 2000 gevonden en bestaat uit drie stukken hout, die met strookjes leer bij elkaar gehouden werden en zelfs enigszins scharnierde. Tabketenmoet verloor mogelijk haar teen aan diabetes. De reproductie werd door een houtsnijder gemaakt met de voet van de vrijwilliger als model.
De vrijwilligers maakten hun eerste stappen met de prothesen in Gait Laboratory aan Salford University. Drukgevoelige matten en motion-capture camera's legden alles vast. De houten teen was wat comfortabeler, terwijl de kartonnage prothese meer mobiliteit toeliet.
Er zijn verschillende mummies gevonden met kunstmatige lichaamsdelen. Meestal zijn deze bedoeld om het lichaam van de overledene zo compleet mogelijk te houden voor het leven na de dood, maar de tenen vertonen sporen van langdurig gebruik en zijn dus waarschijnlijk al tijdens het leven gedragen. Daarmee zijn deze prothesen de oudste bekende ter wereld. Hiervoor werd een Romeins been van brons uit 300 v.Chr. beschouwd als de oudste lichaamsprothese.
Toch is het idee dat de teenprothesen echt gebruikt zijn niet nieuw. Finch zelf publiceerde het idee al in 2007. En Nicholas Reeves noemde in een artikel uit 1999 de Greville Chester teen al een prothese.
Laatst aangepast op zondag, 27 februari 2011 02:22