Zoeken

Willekeurige foto

Egypt Ring

Deze website maakt deel uit van Egypt Ring.
This website is part of Egypt Ring.
Egypt Ring
 
 
Egyptologisch Nieuws april 2010 PDF Afdrukken E-mailadres
zaterdag, 08 mei 2010 15:53

Noord Egypte

Een team van de SCA, onder leiding van dr. Mohamed Abdel Maqsud, heeft in Tell el-Maskhuta (de Ismaïlia provincie in de oostelijke Nijldelta) het graf van de man Ken-Amon uit de 19e dynastie ontdekt. De bovenbouw van het graf bestaat uit een  rechthoekige ruimte van tichelstenen met een gewelfd plafond van steen. De onderbouw bestaat alleen uit een diepe, vierkante schacht. Volgens dr. Zahi Hawass is dit het eerste Ramessidische graf dat ooit gevonden is in Beneden Egypte. Opmerkelijk is ook dat het graf omringd is door tenminste 35 Romeinse graven. In het graf zijn veel decoraties aangetroffen die typerend zijn voor de Ramessidische periode. Tevens vond het team een kalkstenen stèle waarop onder meer de naam van de hoofdstad van de Hyksos, Avaris (Tell el-Daba'a) te lezen is. Ook is een afbeelding te zien van een naamloze koning voor de god Seth.

Ken-Amon was opzichter van de Koninklijke geschriften, zo blijkt uit inscripties op de sarcofaag die in het graf werd aangetroffen. De sarcofaag is zowel aan de buiten- en aan de binnenkant gedecoreerd. Ken-Amon's vrouw Isis was blijkens haar titels een zangeres voor de god Atoem. Zij wordt op de wanden van het graf genoemd. Hierop zijn ook te zien: afbeeldingen en teksten van spreuk 125 uit het Dodenboek (het wegen van het hart), een rouwstoet en een afbeelding van de godin Hathor als koe die uit het riet te voorschijn komt. Men verwacht dat dit nieuw ontdekte graf veel nieuws zal leren over de geschiedenis van de Nijldelta, de geografie van de omgeving en de relatie tussen de Egyptenaren en de Hyksos. Mooie foto's van de vondst vindt u onder meer op de website van Heritage Key.

Het team van Kathleen Martinez en Zahi Hawass heeft in de Osiris-tempel van Taposiris Magna (45 km ten westen van Alexandrië) een groot basalten beeld van een Ptolemaeïsche koning gevonden. Van het beeld is alleen de torso en een deel van de benen bewaard gebleven, maar meet toch nog zo'n 1,35 m. Tevens vond het team bij de originele toegangspoort van de tempel kalkstenen voetstukken van wat waarschijnlijk sfinxen zijn geweest. Deze sfinxen hebben waarschijnlijk langs de weg naar de toegangspoort gestaan.

Een samenwerkingsproject van de Egyptische overheid en de Verenigde Naties moet gaan zorgen voor een nieuw sitemanagementplan voor Dasjoer. Daarom werd op 10 april jl. een workshop gehouden met de lange naam "Mobilization of the Dahshour World Heritage Site for Community Development program". De workshop vond plaats in Saqqara en werd bijgewoond door dr. Zahi Hawass, de Spaanse ambassadeur Antonio Lopez Martinez en de VN Resident Coördinator James W. Rawley. De bedoeling is dat het nieuwe plan niet alleen zorg zal dragen voor de monumenten van Dasjoer, maar ook voor de lokale gemeenschap en de lokale natuur. Zo wenst men onder meer de armoede onder de 40.000 bewoners van Dasjoer drastisch te verminderen en het gebied aantrekkelijker te maken voor toerisme. Het project loopt al een jaar, maar Hawass deed het tot op heden steeds voorkomen als een project van de SCA dat alleen de belangen van de monumenten behartigde. Het budget voor het project omvat 2,2 miljoen euro, en is afkomstig van het UNDP-Spain Achievement Fund.

En wéér is er onderzoek verricht naar de Sfinx van Gizeh. Ditmaal gaat het om een radaronderzoek van de mysterieuze blokkenstapels of 'dozen' die tegen het lichaam van de Sfinx zijn opgetrokken. Er zijn vier van deze 'dozen': twee aan de noordzijde en twee aan de zuidzijde. De 'doos' achter de linker achterpoot van de Sfinx is de enige die nog intact is en deze was dan ook het middelpunt van het onderzoek. De radar toonde aan dat er geen ruimte in de blokkenstapel aanwezig is. Vermoedelijk dienden deze blokkenstapels als voetstuk voor beelden van Osiris; een theorie van onder andere Gizeh-deskundige dr. Mark Lehner. Hiermee hoopt Hawass een einde te maken aan de vele speculaties over de vermeende inhoud en functie van deze vier ‘dozen’ tegen het lichaam van de Sfinx.

Koning Oeserkare was de tweede koning van de 6e dynastie en regeerde dus tussen Teti en diens zoon Pepi I. Tot op heden is Oeserkare's piramide echter nog niet gevonden. Volgens Giulio Magli, professor archeoastronomie aan de Polytechnic University in Milaan, is de locatie van de piramide van Oeserkare te herleiden door het volgen van bestaande geografische lijnen tussen de reeds bekende piramides uit de 6e dynastie. Magli denkt deze ‘verdwenen piramide’ dus nu te hebben gevonden, althans op papier. Volgens Magli staan de piramides van Saqqara namelijk allemaal op kruispunten van een denkbeeldig rooster. Ook de piramides van Gizeh en Aboesir zouden volgens hem in een vergelijkbaar patroon van diagonaallijnen staan. In Zuid Saqqara spelen echter ook noord-zuid georiënteerde lijnen een rol. Volgens Magli is de piramide van Oeserkare te vinden in lijn met de piramide van Djoser, en dan op de helft van de kruising tussen de diagonaallijnen tussen de piramides van Pepi I en Merenre. Magli doet zijn theorie uit de doeken in een artikel van het blad Mediterranean Archaeology and Archaeometry. Volgens Saqqara-deskundige Vassil Dobrev, die zelf al jaren opgraaft in dit gebied, lijkt de theorie op satellietbeelden toepasbaar, maar is er van het vermeende rooster vanaf de grond niets te zien. Dobrev denkt zelf dat de piramide van Oeserkare zich in het gebied van Tabbet el-Guesh bevindt, waar hij op dit moment graaft.

De zogenaamde 'Collins Caves' te Gizeh zijn afgesloten met een hek. Eerder was het graf met de catacomben en de vermeende grotten vrij toegankelijk, voor wie de ingang vinden kon. Nu de SCA er niet langer onderzoek verricht, is de toegang tot het graf afgesloten met een metalen hek, verankerd in beton. Het wachten is nu op de resultaten van het onderzoek.

Midden Egypte, de Oasen en de Sinai

De graven in de Tameyah Woestijn in de Fajoem worden structureel leeggeroofd, zo concludeert Al-Masry Al-Youm aan het einde van een eigen onderzoek. Het Egyptische nieuwsblad zou beschikken over foto's van antiquiteiten in huizen en tuinen van lokale bewoners, afkomstig uit de naburige graven. Zo zou Al-Masry Al-Youm stenen beelden, gouden kettingen, een Koninklijke stoel van puur (?) goud, kohl-vaasjes, stenen potten en mummiekisten hebben aangetroffen. Teven zou het nieuwsblad een smokkelring geïnfiltreerd hebben in Qena en Sohag. Leden van deze organisatie zouden bereid zijn geweest om een faraonisch beeld ter waarde van ca. 10 miljoen euro het land uit te smokkelen met hulp van een niet nader genoemde buitenlandse ambassade. Voor zover bekend heeft de Egyptische overheid of de SCA nog niet gereageerd op de vermeende ontdekkingen.

Bij de aanleg van een jeugdcentrum in het dorpje El-Hara in de Bahariya oase is men gestuit op 14 Romeinse graven. Archeologen vonden onder meer de slechts 97 cm lange mummie van een vrouw, versierd met sierraden en bedekt met gips. Tot de vondsten behoren ook vier gipsen maskers, een gouden plaquette gedecoreerd met afbeeldingen van de vier Horuszonen, verscheidene munten, vaatwerk en glazen voorwerpen. Volgens dr. Mahmoed Affifi, SCA regiohoofd van Gizeh en Cairo, hebben de graven een unieke lay-out: een lange trap die tot een gang leidt, met aan het einde daarvan een hal met in de rotsen uitgehouwen zitbanken. De aanleg van het jeugdcentrum is gestaakt en het gebied is toegewezen aan de SCA. Men verwacht er nog meer graven aan te treffen.

In de tweede helft van april hebben archeologen van de SCA in het noorden van de Fajoem 383 bronzen munten uit de tijd van Ptolemaeus III ontdekt. De munten waren gedecoreerd met het portret van Amon-Zeus aan één zijde. De andere zijde toont een roofvogel en Ptolemaeus in Grieks schrift. Ook werden drie halskettingen met hangertjes van struisvogeleierschaal uit de prehistorie en een kohlvaasje en twee ringen uit de Ottomaanse periode gevonden. Volgens Khaled Saad, hoofd van de Afdeling Prehistorie van de SCA, is de vondst van eierschalen hangertjes uniek omdat de techniek waarmee deze zijn vervaardigd nog niet bekend geacht werd in de prehistorie. Tot slot werden ook de gefossiliseerde botten van een 42 miljoen jaar oude walvis gevonden. De 'jonge' voorwerpen zullen in het in aanbouw zijnde Grand Egyptian Museum worden tentoongesteld. De hangertjes van struisvogeleierschaal en de walvisfossielen worden in een nieuw site-museum opgesteld.

Zuid Egypte

Op 29 maart werd de vondst van een schijndeur uit het graf van de vizier Weser (Oeser) aangekondigd. De granieten schijndeur (1,75 m hoog, 1 m breed en 50 cm dik) werd door een Egyptisch team vlakbij het tempelcomplex van Karnak gevonden. Weser was 20 jaar lang vizier onder farao Hatsjepsoet en hield ook titels als burgemeester van Waset (Luxor) en erfprins. Omdat Weser's graf (TT61), zoals gebruikelijk, aan de westoever van Luxor ligt, is deze schijndeur vrij ver van 'huis' geraakt; hij was hergebruikt als onderdeel van een muur van een Romeins bouwwerk.

Buiten Egypte

Een onderzoeksteam van de Universiteit van Barcelona heeft de resten van de kleurstof Egyptisch Blauw aangetroffen op het altaar van de kerk van Sant Pere de Terrassa in Barcelona. Deze bekende kleurstof werd veel gebruikt door de oude Egyptenaren en later door de Romeinen, maar is sinds de ondergang van het Romeinse Rijk in onbruik geraakt. De vondst van Egyptisch Blauw in een Spaanse kerk uit de 12e eeuw n.Chr. is dan ook opmerkelijk. Egyptisch Blauw bestaat uit een heel specifieke combinatie van kopersilicaten en calcium. De onderzoekers voerden een systematisch onderzoek uit naar de gebruikte pigmenten op het altaar, als onderdeel van een restauratieproject van de kerk. De andere kleuren bleken heel alledaags te zijn: kalk voor wit, roet voor zwart, etc. Mario Vendrell (geoloog van de Grup Patrimoni Reserach Group) is er 100% zeker van dat het onderzoeksresultaat klopt. Om het opmerkelijke resultaat te verifiëren, stuurde het team monsters van de kleurstof naar het Daresbury SRS Laboratory (VK) die de unieke vondst met gebruik van andere methodes bevestigde. Vendrell speculeert dat de kerkbouwers wellicht een klein depot met Egyptisch Blauw vonden tussen de Romeinse ruïnes waarop de kerk is gebouwd.
Meer informatie over deze vondst kunt u lezen in:
Lluveras, A. Torrents, P. Giráldez y M. Vendrell-Saz. "Evidence for the use of egyptian blue in an 11th century mural altarpiece by SEM–EDS, FTIR y SR XRD (Church of Sant Pere, Terrassa, Spain)". Archaeometry 52 (2): 308-319, abril de 2010.

Smokkel en reclamatie oudheden

Vorige maand berichtte ik over de teruggave aan Egypte van een collectie van 25.000 voorwerpen door het British Museum en de onduidelijkheden waarin dit nieuws gehuld was. Joris van Wetering, die nauw betrokken was bij dit project, heeft ondergetekende opheldering kunnen geven. In werkelijkheid gaat het om twee studiecollecties uit de Naqada regio en de Siwa oase (met enig materiaal uit andere oases), die in de jaren 1970 en 1980 door professor Fekri Hassan zijn opgegraven. Bij de verdeling van de vondsten, destijds niet ongebruikelijk, is dit materiaal legaal door Hassan meegenomen naar de Washington State University (VS).

De Naqada collectie bestaat voornamelijk uit scherven en vuurstenen werktuigen, en dateert uit de predynastische- en vroegdynastische periode. De Siwa collectie bestaat geheel uit vuurstenen voorwerpen en dateert uit de paleolithische- en neolithische perioden. Bij zijn aantreden als Professor of Egyptian Archaeology, Institute of Archaeology aan de University College London, heeft Hassan de collecties weer meegenomen naar Londen, waarna ze intensief gebruikt zijn voor studiedoeleinden. Toen Hassan recentelijk met pensioen ging en weer in Egypte ging wonen, heeft hij beide collecties aan Egypte geschonken. Om die reden heeft de SCA in 2009 dr. G.J. Tassie en Joris van Wetering verzocht om de collecties te inventariseren, waarover binnenkort een artikel zal verschijnen in het blad Egyptian Archaeology van de EES (Egyptian Exploration Society). Gezien het enorme aantal zijn de objecten nooit geteld, enkel gewogen. Het aantal van 25.000 is dus slechts een zeer ruwe schatting van de pers. Ook van andere in de media genoemde objecten zoals een ivoren kistje en een parfumflesje is geen sprake.

Kristina Zappen van het Pelizaeus Museum in Hildesheim (Duitsland) heeft onlangs bevestigd dat het levensgrote beeld van Hemioenoe in 2013 uitgeleend zal worden aan Egypte om de opening van het Grand Egyptian Museum kracht bij te zetten. Het beeld van de architect van Cheops' piramide staat al jaren op het verlanglijstje van dr. Zahi Hawass. Veel liever zou hij het beeld permanent zien terugkeren naar Egypte, maar daar is volgens Zappen absoluut geen sprake van. Na afloop van de officiële opening van het nieuwe museum zal het beeld weer terugkeren naar Duitsland, aldus Zappen. Een medewerker van de SCA verklaarde echter officieus dat Egypte nooit genoegen zou nemen met een lening en verwacht dat Duitsland akkoord gaat dat het beeld in Egypte blijft. De soap gaat dus door...

Egypte en Zwitserland hebben in april een akkoord gesloten over de repatriëring van gestolen Egyptische antiquiteiten. Omdat veel van dergelijke smokkelwaar via Zwitserland wordt doorgesluisd, wordt deze overeenkomst door de SCA als een grote overwinning beschouwd. Tijdens de ceremonie overhandigde Frank Rühli van de Universiteit van Zurich (die vorig jaar in het nieuws kwam toen hij een been mummificeerde) een klein plastic zakje aan Zahi Hawass. In het zakje zat het buitenste kootje van een grote teen van de mummie uit KV55, waarvan nu wordt aangenomen dat het Achnaton betreft. Volgens een aanwezige diplomaat was Rühli in bezit gekomen van de teen "dankzij persoonlijke contacten in een ander Europees land". De teen is in 1968 door de toenmalige directeur van de Egyptische Oudheidkundige Dienst overhandigd aan professor Ronald Harrison van Liverpool University. Harrison gebruikte het om de bloedgroep van de mummie te achterhalen. Sindsdien heeft het kootje, dat waarschijnlijk van de linkervoet afkomstig is, in het laboratorium van fysisch antropoloog Robert Connolly in Liverpool University gelegen. Connolly was destijds nauw betrokken in het bloedgroeponderzoek, waaruit bleek dat de mummie dezelfde bloedgroep heeft als Toetanchamon. De teen zal in het Cairo Museum tentoongesteld worden.

Ander Nieuws

Onderzoek aan twee baviaanmummies in het British Museum heeft mogelijk de locatie van het land Poent opgeleverd. Het onderzoeksteam, bestaande uit ondermeer diermummiedeskundige dr. Salima Ikram en professor Nathaniel Dominy, kreeg permissie om haarmonsters te nemen van een baviaanmummie, gevonden in de Chonsoe-tempel van Karnak, en van een baviaanmummie, gevonden in het Dal der Koningen. Op de haarmonsters is een zuurstofisotopenanalyse uitgevoerd. Daarmee kan in grove lijnen de leefomgeving van het dier in kwestie worden bepaald. De aanwezigheid en verhouding van zuurstofisotopen in dierlijk weefsel varieert namelijk naar de lokale klimaatomstandigheden en dan met name de mate van regenval en de aanwezige vegetatie. Door de uitkomsten van de analyse te vergelijken met monsters van moderne bavianen kan de herkomst van de baviaanmummie bepaald worden. Helaas bleek het monster van de baviaanmummie uit de Chonsoe-tempel niet representatief te zijn, omdat de baviaan blijkens het onderzoek een groot deel van zijn leven in Egypte doorgebracht heeft. De resultaten van de baviaanmummie uit het Dal der Koningen leverde Erithrea, Oost Ethiopië als locatie voor het land Poent op. Voor een nauwkeurigere lokalisering is echter ook een strontiumonderzoek nodig. Dit is een vergelijkbare techniek waarbij botmonsters worden onderzocht op de aanwezigheid van strontium, een element dat bij inademing van stof het lichaam binnenkomt.

Aangetekend moet worden dat de zuurstofisotopenanalyse niet onomstreden is, dat er dus maar één baviaanmummie in het onderzoek is meegeteld en dat er geen recente monsters uit Jemen beschikbaar waren. Jemen geldt ook als mogelijke kandidaat voor het land Poent.

Onderzoekers van Washington University in St. Louis (VS) hebben mogelijk de bron ontdekt van de lichtblauwe kleurstof die in het Nieuwe Rijk mateloos populair was. Jennifer Smith, associate professor aan deze universiteit, haar collega Colin A. Hope, specialist op het gebied van beschilderd aardewerk aan Monash University (Australië), en Paul Kucera, student aan Monash University, namen monsters van een blauw, kobalthoudend mineraal in een nauwe schacht in de Dachla oase. Smith is als algemeen geoloog lid van het Dakhleh Oasis Project.

Het lichtblauw gekleurde aardewerk is met name bekend van vondsten uit Malkata, waar het paleis van Amenhotep III stond, en Amarna, waar Achnaton zijn hoofdstad stichtte. Toch zijn dergelijke vondsten ook in het Midden Oosten en Soedan gedaan. Volgens Hope is hiervoor geen koperhoudend mineraal gebruikt omdat dit lastiger aan te brengen is op aardewerk en erg gemakkelijk weer van het aardewerk schilfert. Analyse van potscherven toonde het gebruik van kobalthoudend mineraal aan, maar dit is moeilijk te vinden in Egypte. Naast kobalt zijn in de kleurstof ook sporen van zink, nikkel en mangaan aangetroffen. Deze specifieke 'metalen-mix' bood de chemische vingerafdruk in de zoektocht naar de bron van het mineraal. In enkele antieke, nauwe mijnschachten in het westelijk uiteinde van de Dachla Oase vonden Hope en Smith gesteente met precies deze samenstelling. Dit suggereert dat de Egyptenaren hier mogelijk de opvallende blauwe kleurstof vandaan haalden. Het mineraal is echter maar in kleine concentraties aanwezig in het omringende gesteente.  Daarmee rijst de vraag hoe de oude Egyptenaren dan in staat waren om het mineraal in voldoende hoeveelheden te winnen. Smith suggereert dat men mogelijk het grondwater in de mijnen liet indrogen, waarna voornamelijk het kobalthoudende mineraal overbleef.

Een onderzoeksteam van Texas A&M University College Station heeft een nieuwe, non-destructieve dateringtechniek ontwikkeld. Professor Marvin Rowe, die leiding gaf aan het team, zegt dat deze techniek dezelfde mogelijkheden biedt als de traditionele C14 methode. Bij de C14 methode wordt echter een klein monster van het organische voorwerp genomen en verbrand om het gehalte aan C14 (koolstof-14) isotopen te bepalen, en daarmee de leeftijd van het voorwerp. Bij de nieuwe techniek wordt het voorwerp in een ruimte geplaatst die gevuld wordt met een plasma, een elektrisch geladen gas. Dit plasma zorgt ervoor dat het oppervlak van het voorwerp langzaam oxideert, waarbij een meetbare hoeveelheid CO2 vrijkomt. Daaruit kan dan het C14 gehalte bepaald worden. Volgens Rowe beschadigd het oppervlak van de voorwerpen niet.

De nieuwe methode is al succesvol toegepast op 20 verschillende organische voorwerpen, zoals hout, houtskool, leer, konijnenhaar, vers vlees en een stuk geweven stof uit het Egypte van 1350 jaar geleden.

De Nederlandse archeoloog André Veldmeijer, bekend van PalArch, heeft begin april de resultaten van zijn onderzoek naar het schoeisel van Toetanchamon gepresenteerd, onder opvallend grote belangstelling van de internationale media. Veldmeijer bestudeerde 81 verschillende sandalen uit het beroemde graf. Hij merkte op dat drie paar een unieke eigenschap hadden: een leren, horizontaal bandje vlak boven de tenen. Volgens Veldmeijer was dit om de misvormde voeten van de jeugdige vorst beter te ondersteunen. Hetzelfde geldt waarschijnlijk voor de cirkelvormige panelen aan de zijkant van deze sandalen. In zekere zin is dit dus het oudst bekende therapeutische schoeisel uit Egypte. Samen met een Duitse professor in de anatomie en specialist in de reproductie van antiek schoeisel is Veldmeijer nu bezig om deze hypothese te testen. De kleinste schoenen uit de collectie zijn mogelijk gemaakt toen Toetanchamon ongeveer 10 jaar oud was. De grootste omstreeks zijn 19e levensjaar. De uitgebreide resultaten van zijn onderzoek staan in zijn nieuwe boek "Tutankhamun's Footwear: Studies of Ancient Egyptian Footwear". Op de website van Discovery kunt u enkele afbeeldingen van het schoeisel bekijken.

Een andere, interessante nieuwe onderzoeksmethode voor mummies is de beruchte bodyscanner, die op steeds meer luchthavens in gebruik genomen wordt om personen te scannen op wapens en andere verboden zaken. Volgens Markus Walther en Andreas Bitzer (Material Research Centre, Universiteit van Freiburg), is het gebruik van deze methode minder destructief dan een röntgenfoto, omdat röntgenstraling het kwetsbare DNA van mummies kan beschadigen. De ultrakorte golf waar de bodyscanner gebruik van maakt heeft hier geen negatieve invloed op en stelt onderzoekers toch in staat om een kijkje te nemen onder de 'kleren' van een mummie. Helaas is het resulterende beeld wel minder scherp dan van een moderne röntgenfoto. Andreas Bitzer en Lena Öhrström van de Universiteit van Zurich kwamen beide op het idee om de bodyscanner te gebruiken voor mummieonderzoek. Dit idee werd enthousiast opgepikt door het Swiss Mummy Project, onder leiding van Frank Rühli (zie ook het stukje over de teen van Achnaton elders in deze rubriek).

Media Nieuws

John Miller, medebedenker en producent van de succesvolle televisieserie 'Rome' gaat een vergelijkbare serie maken over Egypte. In 12 delen vertelt de serie over de periode van Hatsjepsoet's regering. Niet alleen wordt de elite onder de loep genomen, ook het leven van enkele burgers wordt nauw gevolgd, zoals een grafrover, een priester, soldaten en kooplui. De eerste aflevering wordt binnenkort opgenomen.

Op deze webpagina kunt u een vermakelijk filmpje bekijken waarin te zien is hoe studenten van Brown University (VS) de Slag bij Qadesj van Ramses II naspelen. Compleet met strijdwagens, wapens en schilden van karton en de rivier Orontes. 

Laatst aangepast op zaterdag, 08 mei 2010 16:00
 

Reacties 

 
#2 Handpalm? 16-05-2013 09:55
Citeer francois:
he bij een vondst van een graftombe in egypte is ergens een handpalm ontdekt van iemand die nooit gevonden is kun je mij hierover meer vertellen


Beste Francois, kun je iets specifieker zijn? Heb je het over een recente vondst? En wat is vraag precies?
 
 
#1 hulp bij zoeken 16-05-2013 09:40
he bij een vondst van een graftombe in egypte is ergens een handpalm ontdekt van iemand die nooit gevonden is kun je mij hierover meer vertellen